احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
769
اسرار گياهان دارويى ( فارسى )
- تاراكساسترول يا آلفا . لاكتوسرول - 4 / 0 درصد روتين - 34 / 0 - درصد مادهء اوپارين . خواص آن : 1 - سى تا پنجاه گرم خشك آن را در يك ليتر آب بجوشانيد و هر روز صبح و ظهر و شب هر بار يك فنجان از آب صافكردهء آن را بنوشيد . مدرّ و معرّق و قاعدهآور است ، تونيك و مسهل قوى و قىآور مىباشد ، تببر و ضدّ سمّ است و در موارد مسموميت براى خنثى كردن سمّ ترياق بسيار مؤثر است ، عوارض ناشى از كمى ويتامين C را در بدن بر طرف مىسازد ، براى رفع يرقان نافع است ، براى تحريك ترشح صفرا و رفع گرفتگى مجارى كبد ، رفع وجود صفرا در خون و رفع يبوستهاى ناشى از تنبلى بعضى از اعضاء بسيار مؤثر است . 2 - اگر با آب جوشاندهء آن شستشو كنيد براى التيام زخم و جراحت مؤثر است . غازياقى نامهاى ديگر : باغازى - پاىغازى - پاغازه - پاىزاغان - پنجهء غاز ياقى - كلاغپا - بارتنگآبى - اطريلال - رجل الوز - رجل الطير - رجل الغراب - حشيشه الارض - حضرت الشياطين - خزر الشياطين - غازاياغى . Plantaln . d'eau - water . plantain - Alisme . مشخصات : گياهى است علفى و چندساله از خانوادهء Alismaceae ، ارتفاع آن حدود بيست تا سى سانتىمتر و گاهى به صد سانتىمتر هم خواهد رسيد . برگهاى آن سه قسمتى است و به صورت پاى زاغ يا كلاغ است ، طعم برگها قدرى تند و قابض و كمى شيرينمزه و مختصرى رنگ زرد دارد . گلهاى آن سفيد يا صورتى و كوچك هستند ، ريشهء آن تقريبا دايرهاى شكل و گرهدار است و گرهها نيز دايرهاى شكلند ، رنگ ظاهر ريشه گياه مايل به زردى است ولى چنانچه خشك آن سائيده شود بسيار سفيد مىگردد ، و از قسمتهاى زيرزمينى آن ريشكهايى بيرون مىآيد . اين گياه بيشتر در كنار آببندها و نهرها و مردابها همچنين در روى چمنها و باغها به صورت خودرو مىرويد . اين گياه در ايران انتشار دارد و در مناطق جنوب غرب ، اشترانكوه ، كوه رزوند ، سيلاخور ، شوش كنار رودخانهء شور ، در آذربايجان شرقى بين مراغه و مرحمتآباد در مناطقى كه آبهاى راكد وجود دارد ، در آذربايجان غربى در آبهاى گودالهاى جونگوارى ديده مىشود . طبيعت آن : گرم است . تركيب شيميايى : پالمىتيكاسيد - استاريك اسيد - اوليكاسيد - لينولئيك اسيد - فورفورالدئيد - اسپاراژين - فيتوسترول - فيتوسترولين - رزين - قند - نشاسته - پروتئين - يك جسم جامد غير مشخص . خواص درمانى : 1 - قابض و تونيك و مقوى معده و محلّل و زيادكنندهء ترشح شير است .